Enerji ve menzil
- kWh (kilovatsaat): enerji miktarı, yani depoda ne kadar "yakıt" olduğu. Bataryayı bir su deposu gibi düşün: 60 kWh'lik batarya 60 birim su alan bir depodur. Evdeki elektrik faturan da kWh ile yazılır.
- kW (kilovat): güç, yani enerjinin ne kadar hızlı aktığı. Depo örneğinde musluğun ne kadar açık olduğudur: 7,4 kW'lık musluk yavaş, 150 kW'lık musluk hızlı doldurur. Motor gücü de kW ile yazılır.
- Menzil: bir şarjla gidilebilecek yol. Benzinli arabada "bir depoyla kaç km gider" sorusunun karşılığıdır.
- WLTP: araçların tüketimini ve menzilini ölçmek için Avrupa'da kullanılan standart laboratuvar testi. Bütün araçlar aynı testten geçtiği için kıyaslamaya yarar; gerçek yolda, özellikle kışın ve otoyolda menzil genelde daha kısadır.
- Tüketim (kWh/100 km): aracın 100 km'de harcadığı elektrik. Benzinlideki "100 km'de kaç litre" gibidir; küçük sayı daha az harcıyor demektir.
Şarj
- AC şarj (yavaş şarj): evde ve otoparklarda yapılan şarj. Prizden gelen elektriği aracın içindeki cihaz bataryaya uygun hâle getirir; bu yüzden hızı aracın kendi cihazı sınırlar, çoğu araçta 7,4 ya da 11 kW.
- DC şarj (hızlı şarj): yol kenarındaki hızlı istasyonlarda yapılan şarj. Çevirme işini istasyon yapar, elektrik doğrudan bataryaya gider; 50 kW'tan 250 kW'a kadar çıkabilir.
- Tip 2: yavaş (AC) şarj fişi. Türkiye'de ve Avrupa'da standarttır; ev ünitelerinde ve AC istasyonlarda bulunur.
- CCS2: hızlı (DC) şarj fişi. Tip 2'nin altına iki kalın uç eklenmiş hâlidir; yeni elektriklilerin neredeyse hepsinde vardır.
- CHAdeMO: bazı eski Japon araçlarda (ör. Nissan Leaf) bulunan hızlı şarj fişi. Türkiye'de bu fişli istasyon az.
- Duvar ünitesi (wallbox): evin ya da otoparkın duvarına takılan şarj kutusu. Düz prizden çok daha hızlı ve güvenli şarj eder.
- %10→%80 süresi: üreticilerin hızlı şarj için verdiği süre. Batarya doldukça şarj yavaşlar, tıpkı bardağı doldururken ağzına yaklaşınca yavaşlaman gibi; bu yüzden süre genelde %80'e kadar verilir.
- Ön ısıtma: aracı şarjdayken ya da istasyona giderken önceden ısıtmak. Kabin ısınır, batarya da ısınıp daha hızlı şarj olur.
Batarya
- Batarya kapasitesi (net): bataryanın kullanılabilen kısmı, kWh ile. Depo örneğinde deponun gerçekten doldurulabilen hacmidir.
- Batarya sağlığı (SoH): bataryanın bugün tuttuğu enerjinin yeniyken tuttuğuna oranı. Telefonundaki "pil sağlığı" ayarı gibidir: %90 SoH, 60 kWh'lik bataryanın bugün yaklaşık 54 kWh tuttuğu anlamına gelir.
- Batarya garantisi: Türkiye'de çoğu markada 8 yıl ya da 160.000 km. Bu sürede kapasite belli bir sınırın (çoğu markada %70) altına düşerse batarya onarılır ya da değiştirilir.
- 12 V akü: elektrikli arabada da benzinlideki gibi küçük bir akü vardır; ekranları, kilitleri ve araç açılışını besler. Zayıflarsa büyük batarya dolu olsa bile araç açılmayabilir.
Sürüş ve donanım
- Rejeneratif fren (geri kazanım): gazdan ayağını çekince ya da fren yapınca motorun ters çalışıp aracı yavaşlatması ve bu sırada bataryayı biraz doldurması. Bisiklet dinamosunun tersine çevrilmiş hâli gibidir. Fren balataları da bu yüzden daha az aşınır.
- Tek pedal sürüş: bazı araçlarda gazdan ayağını tamamen çekince araç kendi kendine yavaşlayıp durur; şehir içinde frene daha az basarsın.
- Isı pompası: kabini daha az elektrikle ısıtan sistem. Buzdolabının tersi gibi, dışarıdaki havadan ısı toplayıp içeri taşır. Kışın menzili korumaya yardım eder; her araçta yoktur.
- V2L (araçtan cihaza elektrik): aracın bataryasından priz yoluyla elektrikli alet çalıştırmak; ör. kampta ocak, bilgisayar ya da lamba. Her araçta yoktur; varsa ne kadar güç verdiğini üreticiye sor.
- Ön bagaj (frunk): bazı elektriklilerde motorun olmadığı ön kaputun altında ek bagaj yeri.
Para ve vergi
- ÖTV dilimi: sıfır arabada ödenen özel tüketim vergisinin oranı. Elektriklide oran motor gücüne ve aracın vergisiz fiyatına göre değişir; bir sınırı az da olsa aşmak fiyatı birden çok artırabilir. Ayrıntısı "ÖTV dilimleri elektrikli fiyatını nasıl belirler?" yazısında.
- Matrah: vergiler eklenmeden önceki fiyat. ÖTV ve KDV bunun üzerine eklenir.
- MTV (motorlu taşıtlar vergisi): her yıl ödenen araç vergisi. Elektrikli otomobil, aynı sınıftaki benzinlinin ödediğinin %25'ini öder.
- Yüksek tüketim sınırı: evlerde 2026 için yıllık 4.000 kWh. Bunu aşan hane daha pahalı bir tarifeye (Son Kaynak Tedarik Tarifesi) geçer. Evde çok şarj edeceksen faturanı takip et.
Bir terimi anlamadıysan
Evegard yorumu Bu sözlük, terimleri herkesin anlayacağı biçimde basitleştirir; teknik ayrıntının tamamı değildir. Bir aracın kendi değerleri (batarya, şarj gücü, ısı pompası, V2L) için üreticinin teknik bilgisine ya da Rehber'deki model sayfasına bak.